Çanakkale Cephesi’nin Açılması

  • Yazar: erkan
  • Tarih:Oca 06, 2017
  • KategoriGenel
  • yorum ( 0 )

Çanakkale Cephesi’nin açılması konusunu ele alırken öncelikle cevaplanması gereken bir soru vardır;

“Neden Çanakkale?”

Aslında hedef İstanbul’dur, Çanakkale ise bu hedefe ulaşabilmek için aşılması gereken tek engeldir.
Bu doğrultuda İngiltere, İstanbul’u hedef alacak bir saldırı düşüncesini biçimlendirmeye başlamıştır. İngiltere’nin bu yöndeki düşüncesini şekillendiren bazı etkenler ve nedenler vardı. Altı asırlık Osmanlı Devleti’ni bir hamlede ve en kısa sürede Birinci Dünya Savaşı’nın dışına itecek bir saldırı planı konusunda İngiltere’yi harekete geçiren başlıca gerekçeler şunlardı;

  1. Osmanlı Devleti’nin 1912 – 1913 yıllarındaki Balkan Savaşlarından büyük kayıplarla çıkması,
  2. Sarıkamış Harekâtı’nda (22 Aralık 1914 – 18 Ocak 1915) Ruslar karşısında çaresiz kalması,
  3. 4’ncü Ordusu ile Süveyş Kanalı’na yönelik Osmanlı taarruzunun (15 Ocak – 15 Mart 1915) başarısız olması.

Avrupalı otoritelere göre Osmanlı Devleti’nin “askeri bir güç olma” niteliğini yitirmiş olduğunu gösteren bu etkenler, Çanakkale Cephesi’nin açılma nedenleri olarak bilinen, İngiliz amaçlarına hizmet edecek harekâtı şekillendiren başlıca unsurlardır. Tarihçiler; Osmanlı Devleti’ni lıodef alan kesin sonuçlu bir harekâtın sahnesi olacak Çanakkale Cephesi’nin açılmasına neden olan bu unsurları, genel olarak şu şekilde detaylandırırlar:
1- Savaşta üstünlüğü ele geçirmek amacıyla; Rusya’nın insan gücünü donatmak ve harekete geçirmek gerekmektedir. Bunun için de Boğazları ele geçirmek ve bu yolla Rusya’ya donatım, silah, cephane ve maddi yardım ulaştırmak suretiyle, Rusya’nın Almanya’ya taarruz etmesini sağlamak,
Süveyş ve Mısır’ı tehdit etmekte olan Osmanlı tehlikesini nihai olarak ortadan kaldırmak,
Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya gibi kararsız Balkan devletlerini kendi saflarına çekmek ve bu şekilde; Balkanlar üzerinden Almanya’ya karşı yeni bir cephe oluşturmak,
4 Arapların çekingenliklerine ve İtalyanların kuşkularına son veremek bunları da kendi saflarına çekmek,
v Rusya’nın tahıl kaynaklarından yararlanarak, kamuoylarını korkutan yiyecek sorununu çözmek,
tt Karadeniz limanlarında hmnkntal/ kalan, 350.000 ton hacmindeki 129 parça ticaret gemisini nmlıntd hııakmak,
7- Almanya’nın en önemli müttefiklerinden biri olan OsmanlI Devleti’ni savaş dışı bırakarak, Almanya’yı dört yanından kuşatmak ve bir an önce teslim olmaya zorlamak,
8- Rusya’nın, Boğazlar’da yeni bir cephe açılması isteğini yerine ge-tirmek,
9- Hindistan yolunu güvence altına almak,
10- Ruslardan önce Boğazları ve İstanbul’u ele geçirmek ve bu duru-mu Rusya’ya karşı bir koz olarak kullanmak.
Sıralanan bu nedenler içinde gösterilen Rusların, “yardım ve Boğazlar bölgesinde yeni bir cephe açılması” yönündeki talepleri, Çanakkale Cephesi’nin açılmasındaki etkenlerden biri olarak sayılsa da İngiliz Politikasını şekillendiren kafaların içindeki düşünceler farklıydı. Çünkü İngilizler; Rusların bu yöndeki talepleri kendilerine ulaşmadan önce, Eylül – Kasım 1914 döneminde, Çanakkale’de yeni bir cephenin açılmasını zaten düşünmekteydiler.
Bu ayrıntı önemlidir! Çünkü Çanakkale Cephesi’nin açılma nedenini, İngiliz ve Fransızların sadece Ruslara yardım götürülmesi amacına dayandıranlar çoğunluktadır.
Konuyu sadece bu gerekçeye bağlayanların ileri sürdüğü tezlere karşılık İngiliz Tarihçi H. W. Wilson, “Büyük Harpte Deniz Muharebeleri” adlı eserinde şunları ifade etmektedir:
“İngiltere ve Fransa’nın, Boğazlar’dan geçerek Ruslar’a silah ve cephane ulaştırmak ve bu yolla Almanlar’ı yenmek düşünceleri, hayallerden oluşmuştu. Çünkü İtilaf Devletleri’nin elinde bu iş için yeterince cephane yoktu. Öyle ki Batı Cephesi’nde savaşan birliklerinin silah ve cephane sıkıntıları dahi gerektiği gibi gidemiyordu. ”
Aslında İngiliz Resmi Harp Tarihi kayıtları da H. W. Wilson’u doğrulamaktadır. Söz konusu kayıtlarda, konu ile ilgili rastlanılan bilgiler şöyledir:
“1915 yılı başlarında bu önemli kararın verilmesi mecburiyeti ortaya çıktığı zaman İngiltere Hükümeti, askeri durumu olanca genişliği ile bağımsız olarak değerlendirerek, kendisine vasilik yapacak, yetkili bir Genelkurmay yardımından maalesef mahrumdu. İşte bu mahrumiyet neticesi olarak, elde ancak bir harp sahnesi için yetecek cephane bulunduğu halde, aynı zamanda iki sahnede taarruz harekâtına başlanması onaylandı ve bunların hiçbirinde de başarı elde edilemedi. ”
Kısacası denilebilir ki Çanakkale Cephesi’nin açılma lının nn.ci nedeni; “Ingiltere ve Fransa’nın; İstanbul ve Boğa/hııı ele geçirmek amacıyla savaşa giren Rusya’dan bir adım önde oImnh İstemeleridir.”

Yazar Hakkında

Yorum Yapın